« بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ » « بسم » در واقع « باسم » است ، يعنى « به نام » « باسم » تركيب شده از « ب » و « اسم » كه در اصطلاح ، جار و مجرور است و جار و مجرور متعلق مىخواهد . اما اين كه متعلق اين جار و مجرور چيست ، مورد اختلاف اهل تفسير است كه هر كدام در اين مورد نظرهايى دارند . غالب مفسرين از جمله استاد بزرگوار ما ، مرحوم علامه طباطبايى رضوان‌الله تعالى عليه « 1 » و همچنين صاحب « المنار » در تفسيرش ، بيانى دارند و آن اينكه : « باء » براى « ابتدائيه » است . لذا متعلق به « ابْتَدِءُ » مىشود و اين چنين معرفى مىشود كه : شروع و ابتدا مىكنم به نام خدا . بعد تأييدى براى اين نظر خود آورده‌اند كه اين بيان با فهم عرفى و بناء عقلاء هم بسيار سازگار است . بناء عقلاء مخصوص امروز و يا ديروز نبوده و نيست . هميشه چنين مىفهميده‌اند و همينطور بيان مىكنند . مىدانيد بناء عقلاء بر اين است كه اگر خواستند چيزى را افتتاح كنند به نام بزرگى شروع مىكنند . اگر ساخت مؤسسه‌اى در نظر باشد ، كلنگ به نام بزرگى زده مىشود و البته به اين بستگى دارد كه بزرگى را در چه چيز بدانند . اگر به مال و رياست بدانند به نام افرادى كه داراى مال و منال و يا رياست و مقامند شروع مىكنند و اگر بزرگى را به رشد معنوى بدانند به نام شهيد ، يا عالمى و يا فرد كاملى افتتاح مىنمايند و مىدانيم كه در اسلام ، كسى بالاتر از خداى تعالى نيست . پس : شروع مىكنم به نام خدا . اين از تربيتهاى قرآن است كه : بدانيد همه شما ربط محض هستيد و هر چه جز اوست سرابى بيش نيست كه فرمود : « كَسَرابٍ بقِيَعةٍ يَحْسُبُهُ الظَّلْمان‌ُماء « 2 » » انسان تشنه ، كف جاده يا دامن صحرا و . . . همه را آب مىپندارد ولى اينها آب‌نمايى بيش نيست ، نبايد به اينها دل خوش كرد . اين لامپ از خود هيچ ندارد . بايد نيرو و الكتريسيته از جاى ديگر به او برسد . گرچه شما روشنايى را در اين لامپ مىبينيد

--> ( 1 ) - تفسير الميزان ، ج 1 ، ص 15 . ( 2 ) - سوره مباركه نور آيه شريفه 39 .